Ik heb een lezing in Kampen gehouden over de geschiedenis van de filosofie. Kern stelling: de geschiedenis van de filosofie kun je goed indelen met deze bril:

1) Denkers op zoek naar God (Griekse Antieke filosofie, Socrates, Plato, Xenophanes, Pythagoras, Neo-platonisme; dit zijn stuk voor stuk religieuze denkers).
2) Denkers vanuit God (type Augustinus: zij leven, bidden en denken vanuit God, zoals ze die in Jezus hebben leren kennen: geloof dat juist tot begrip leidt, credo ut intelligam; de periode van Augustinus via de Middeleeuwen tot in de Gereformeerde Scholastiek en dan weer verder in onze tijd bijvoorbeeld met Alvin Plantinga)
3) Denkers afgegrensd van God (prototype Kant; leeft sterk in de filosofie na de Verlichting. Bedenk trouwens dat Kant geen atheïst genoemd kan worden, zelfs geen agnost: hij had wel een godsbesef, dat was nodig voor de moraliteit in zijn ogen. Ik vermoed dat hij alleen geen godsomgang kende?)

Stroming 3 is beeldbepalend voor wat in onze cultuur ‘filosofie’ is, maar dat wordt dus als je dit hele beeld beziet enorm gerelativeerd. De filosofie is heel anders begonnen. Natuurlijk zou je die eerste twee millennia kunnen veronachtzamen, maar dan moet je een andere leesbril nemen om de geschiedenis van de filosofie in te delen: een leesbril van vooruitgang. Van ‘volwassen worden’. Periode 1 en 2 nemen wij niet serieus: babytijd van de filosofie. Maar de meeste filosofen zouden een dergelijke bril niet voor hun rekening willen nemen, denk ik.

Tegenwerping: en de scepsis dan? Ook in de Griekse periode? Dat past bij mijn gelovige, christelijke leesbril: het geloof zegt dat ook al ‘is zijn eeuwige kracht en goddelijkheid in principe voor het verstand waarneembaar’ (Rom. 1), ons verstand toch, door eigen schuld verduisterd is.

Hier de Power Point als beloofd: wat-is-filosofie