Overwegingen bij een pakkende preek

Een reactie op de preek die ‘viraal’ ging, die van mijn gewaardeerde collega Ds. Paul Visser van 10 oktober. Ik heb gemeenteleden die het prachtig vonden: ‘andere preken zijn maar slap’! Anderen die bezorgd waren: ‘is dit geen bangmakerij’? 

Ik weet wat het is, preken. Ik zeg het dus met drie vingers die naar mijzelf wijzen: Visser heeft, in de spanning van deze tijd – het was te voelen aan hem –, naar mijn mening de nuchtere exegese te weinig laten doorklinken. De situatie waarin Openbaring geschreven is, kwam te weinig aan bod. Hoofdregel van bijbeluitleg (ik hoef dit mijn geachte collega niet te vertellen): probeer eerst te luisteren met de oren van toen. Wie dat niet doet, stapt in valkuilen. Openbaring is geheime verzetsliteratuur voor vervolgde christenen in de eerste eeuw. Het beest was heel concreet: de terreur van Rome. Je moet de situatie dus proberen te begrijpen door te denken aan verzetsliteratuur uit de oorlog: wie ermee gepakt werd, hing. Daarom bijvoorbeeld de codering van de enige naam naar wie verwezen wordt in Openbaring 13, Nero. Die naam wordt weergegeven met de letterwaarde van ‘Keizer Nero’, namelijk 666.^[1] Wanneer je deze omweg kiest krijg je meer aanwijzingen voor het gebruik van de tekst nu: je moet net als Johannes concrete vervolging benoemen, niet gaan werken met vage beschuldigingen die je niet hard kunt maken. Doe je dat namelijk wel, dan keert de tekst zich misschien wel tegen je, want dan ben jij het die tweedracht zaait, iets waar de draak een meester in is. Valse beschuldigingen is de corebusiness van het beest. Zo begon het in de tuin: God werd daar beschuldigd van jaloersheid (Gen. 3). Een valse verdachtmaking staat aan het begin van de val van Adam.

Dus het kwaad concreet benoemen. Als je het regime van Noord-Korea het beest noemt, zit je in de lijn van Johannes: we weten van de terreur daar, de strafkampen zijn voldoende gedocumenteerd. Of voor ons: denk aan de toeslagen affaire. Dáár kreeg onze overheid voor de getroffen ouders iets van het beest: gezinnen uiteengerukt. Maar dat verwijst direct ook terug naar onszelf: waren wij beter geweest, als we bij de belastingdienst gewerkt hadden? Of als rechter? Ik ben bang dat ik althans geen Omtzigt ben, geen klokkenluider. Een andere manifestatie van het beest vind ik de huidige individualistische ideologie die mensen influistert dat ze elk facet van hun identiteit vanuit hun eigen keus moeten opbouwen. Dat maakt mensen kapot. Je bent dan niet van Jezus Christus, maar je bent datgene wat je zelf neerzet en dan, vervolgens, hoeveel ‘likes’ dat krijgt op sociale media. Verwoestend voor levens. Er zit iets beestachtigs in. Op dit beestachtige kon Big Farma inhaken: de farmaceutische industrie heeft met doordachte reclame strategieën psychofarmaca agressief in de markt gezet, antidepressiva voor jonge mensen die ‘de plicht hadden hun lot in eigen hand te nemen’^[2]. Zo wijzen we op concreet beestachtig gedrag van de Big Farma, veelvuldig gedocumenteerd, zonder verdachtmakingen die niet onderbouwd kunnen worden. 

Kortom, en gezegd in het besef van mijn eigen veelvuldig falen, ik geloof dat mijn gewaardeerde collega, in deze preek althans, de contouren van het beest concreter had kunnen aanwijzen. Het gebeurde wel, bijvoorbeeld even rond de Great Reset, maar het was naar mijn mening toch te vaak een schot hagel in plaats van een kogel. Maar ik stem met hem in dat wij het beest profetisch moeten aanwijzen, en deze preek zette dat wel weer op de kaart! Daarin moet de Geest ons leiden. Bevend moeten we dan concreet worden, want we balanceren op de smalle berggraat van de liefde Gods in Jezus – iets wat zo duidelijk voelbaar bleef als kern van de preek! We kunnen aan twee kanten van die berggraat afvallen. Aan de éne kant slappe preken die alleen maar in slaap sussen en over de bol aaien. Maar aan de andere kant van de berggraat gaat het ook stijl naar beneden: we kunnen vervallen tot valse verdachtmakingen en het zaaien van tweedracht. Blijven we op die graat, dankzij de Geest en gebed, ook van de gemeente voor ons predikers, dan wordt Openbaring een openbaring.

            Dan had ik nog twee kortere vragen bij deze preek. Ik heb hem slechts één keer beluisterd, dus ik hoop dat ik mijn collega recht doe. Maar ik begreep dat het vooral ging om wat ná corona kwam, het WEF en de ‘Great Reset’. Dan begrijp ik toch niet direct waarom er toch geknaagd wordt aan het vaccinatiebeleid van onze regering. Het ging toch om wat ná covid kwam? Was hier niet een onvruchtbaar door elkaar lopen van zaken? Verder vond ik dit een belangrijk moment: vanuit zijn betoog dat het belang van vaccineren toch in twijfel trok, stelde hij de terechte tegenvraag of je vaccineren niet doet voor anderen. Ik ging op het puntje van mijn stoel zitten, want die vraag zou ik hem inderdaad ook stellen. Maar het antwoord was onbevredigend. Er kwam geen duidelijk antwoord waarom dit altruïstisch argument voor vaccineren niet telde. Dat argument om wél te vaccineren staat dus voor mij nog recht overeind: er zit zorg in voor elkaar. Maar ja, iedereen is het hemd nader dan de rok: ik heb me natuurlijk ook in de eerste plaats voor mijzelf en mijn directe familie laten vaccineren. Morele perfectie, dat is ons beloofd, maar het komt pas straks. Laten we elkaar in deze gebrekkige morele staat steeds weer liefdevol én nuchter proberen te zoeken. Gedreven door één Heer, één Geest, één doop, één hoop. 

Ds. Guus Labooy

^[1] Voor wie, nota bene in een preek ook erg op kinderen gericht, iets meer van de exegese wil meepikken, luister naar de preek van mijn collega Van Veluw: eveneens 10 okt. Ochtenddienst, Hoeksteen IJsselmuiden uitzending gemist. 

^[2] T. Dehue, De depressie-epidemie: over de plicht het lot in eigen hand te nemen (Amsterdam: Augustus, 2010).