Lezingen

Lezing voor de CV over wetenschap en geloof in relatie tot de vraag of wij alleen maar ons brein zijn.

Als je – met de boedelscheiding tussen geloof en wetenschap – voor de beantwoording van deze vraag God buiten haakjes zet, dan zou het niet zo heel vreemd zijn als wij alleen maar materie zijn. Want dan laat je immers God buiten beschouwing, en God is nu eenmaal een geestelijk wezen. Maar als je ervan uitgaat dat God bestaat en dat je die aanname ook meeneemt in je visie op wetenschap, dan zou het niet zo vreemd zijn dat wij behalve materie ook iets van een geest hebben, een immateriële ziel. Want we zijn geschapen naar zijn beeld, en Hij is nu eenmaal een geestelijk wezen! Zo zijn deze twee onderwerpen gekoppeld: je visie op de verhouding van geloof en wetenschap en de vraag of wij alleen maar materie zijn. Ik pleitte in deze lezing voor het niet aanvaarden van de boedelscheiding: het geloof in God is de betere basis voor de beoefening van wetenschap. De gedachte dat er een neutrale basis is voor wetenschap, is een mythe.

Daar staande, beschreef ik kort drie bestaande filosofische visies op de verhouding tussen ziel en lichaam (of brein, een insnoering die in mijn  ogen uiteindelijk onjuist is). Je hebt fysicalisme (hard en zacht), ook wel materialisme genoemd. Je hebt het dualisme van Descartes: ziel en lichaam zijn hier niet langer grootheden die elkaar wederzijds doordringen. Daarom valt deze visie af in mijn ogen (daarmee stem ik in met de consensus binnen de filosofie). En je hebt het compositie-denken vanuit de Middeleeuwen. Een krachtige derde weg, die het sterke van de beide andere richtingen combineert: met weg 1 (fysicalisme) is er een sterke doordringing en eenheid van ziel en lichaam (de ziel is de vorm van het lichaam, bezielt haar); met Descartes is er sprake van (even technisch: ontologische) zelfstandigheid van de ziel (of geest genoemd), waardoor vrijheid gewaarborgd blijft. Ik kies zelf voor deze derde weg. Christendom is overigens volgens vele christelijke filosofen ook met de zachte variant van fysicalisme verenigbaar: we geloven bv. in de opstanding van het vlees, zo beargumenteren ze dat! Ik vind dat een minder sterke weg.

Hier  de powerpoint: zijn-wij-ons-brein-lezing-cv

Lezing over de geschiedenis van de filosofie.

Lezing over ‘Augustinian science’ en de kerk, een hommage aan Plantinga